Chlor w wodzie, a smak kawy

Dlaczego kawa nie smakuje tak, jak opisujecie? Jednym z powodów może być jakość wody, którą wykorzystujesz do zaparzenia kawy. Na drodze do pysznego smaku kawy bardzo często stoi chlor. Sprawdź, jak chlor zmienia smak kawy. Podpowiadamy, co zrobić, aby pozbyć się chloru i jeszcze „gorszej” chloraminy, by uzyskać właściwy smak kawy.

TL; DR;

Chlor to regularny niszczyciel smaku Twojej kawy, który potrafi zamienić szlachetne ziarna Geishy w napój o zapachu zdezynfekowanego basenu miejskiego. O ile zwykłego chloru pozbędziesz się względnie tanim filtrem węglowym, o tyle jego nowocześniejsza wersja – chloramina – jest znacznie trudniejsza do usunięcia i w pełni odporna na filtrowanie węglowe czy gotowanie. Jeśli po podgrzaniu kranówki Twój nos wyczuwa chemiczne nuty chloru, to znak, że potrzebujesz zaawansowanej filtracji węglem katalitycznym lub odwróconą osmozą. W przeciwnym wypadku każda kawa, do której wykorzystasz wodę z kranu będzie miała "zniekształcony" smak i zapach. 

Chlor to najpoważniejszy „sabotażysta” smaku kawy, ponieważ w przeciwieństwie do minerałów, które po prostu zmieniają intensywność naparu, chlor wchodzi w reakcje chemiczne, które nieodwracalnie psują profil sensoryczny ziarna.

Oto jak chlor zmienia smak kawy:

1. Powstawanie chlorofenoli

To najgroźniejszy proces. Kawa jest bogata w związki organiczne zwane fenolami. Gdy chlor zawarty w wodzie kranowej styka się z fenolami podczas ekstrakcji, powstają chlorofenole.

👄 Efekt smakowy: Nawet śladowe ilości tych związków nadają kawie charakterystyczny, "szpitalny" posmak. Możesz wyczuć nuty lekarstw, plastiku lub środków dezynfekujących.

Ludzkie podniebienie jest niezwykle wrażliwe na chlorofenole – wyczuwamy je w stężeniach liczonych w częściach na miliard.

2. Utlenianie aromatów

Chlor jest silnym utleniaczem. Olejki eteryczne zawarte w kawie, które odpowiadają za nuty kwiatowe, owocowe i orzechowe, są bardzo delikatne.

👄 Efekt smakowy: Chlor błyskawicznie utlenia te związki, co sprawia, że kawa staje się "płaska" i traci swój unikalny aromat (tzw. bouquet). Zamiast złożonego smaku konkretnej odmiany ziaren, czujesz po prostu generyczny, gorzki napój.

3. Zaburzenie tekstury i "czystości" (Clarity)

Chlor wpływa na pH wody i jej zdolność do klarownego rozpuszczania substancji.

👄 Efekt smakowy: Kawa parzona chlorowaną wodą często wydaje się bardziej szorstka na języku (cierpka) i ma "brudny", metaliczny finisz, który długo pozostaje w ustach.

Dobra wiadomość jest taka, że chloru można się względnie łatwo pozbyć... a przynajmniej łatwiej niż innych "problemów" wodnych. Sposoby na eliminację chloru:

• Węgiel aktywny - filtr dzbankowy z wkładem węglowym usuwa blisko 100% chloru. To najtańsza i najskuteczniejsza metoda poprawy smaku kawy w domu.
• Odstanie wody - pozostawienie wody w otwartym naczyniu na kilka godzin pozwala części chloru odparować, ale jest to metoda nieprecyzyjna i nie usuwa chloramin (trwalszych form chloru stosowanych w nowoczesnych wodociągach).

W ostatnich latach wodociągi coraz częściej używają chloramin (połączenie chloru i amoniaku), ponieważ są trwalsze.

⚛️Chloramina (dokładniej monochloramina, NH2​Cl) to związek chemiczny powstający w wyniku połączenia chloru z amoniakiem. Choć pełni podobną funkcję jak tradycyjny chlor (dezynfekcja wody pitnej), z punktu widzenia kawosza i baristy jest przeciwnikiem znacznie trudniejszym do pokonania.

Wiele nowoczesnych zakładów uzdatniania wody przechodzi na chloraminowanie z dwóch powodów:

• Trwałość - chlor gazowy szybko ulatnia się z wody. Chloramina pozostaje w niej znacznie dłużej, chroniąc wodę przed bakteriami na całej długości rur, aż do Twojego kranu.
• Mniej produktów ubocznych - generuje mniej rakotwórczych związków (THM) w porównaniu z czystym chlorem.

Dla jakości naparu chloramina to "chlor o wzmocnionej dawce". Jest dużo trudniejszy do usunięcia:

• nie odparowuje - jeśli zostawisz wodę z chlorem na noc w garnku, rano będzie go znacznie mniej. Chloramina nie odparuje. Gotowanie wody również usuwa ją bardzo powoli.
• trudniejsza filtracja - standardowe filtry węglowe, które świetnie radzą sobie z chlorem, przy chloraminie wymagają znacznie dłuższego czasu kontaktu. Zwykły przepływ wody przez mały filtr dzbankowy może nie wystarczyć, by ją całkowicie usunąć.
• wpływ na smak - podobnie jak chlor, tworzy chlorofenole, nadając kawie smak plastiku, gumy lub "szpitala".

Jeśli Twoje wodociągi stosują chloraminowanie, zwykłe metody mogą zawieść. Do usunięcia chloramin potrzebujesz:

1. Węgla katalitycznego - to specjalnie zmodyfikowany węgiel aktywny, zaprojektowany tak, aby rozbijać wiązania chlor-amoniak znacznie szybciej niż zwykły węgiel.
2. Wolniejszego przepływu - woda musi mieć dłuższy kontakt z filtrem.
3. Odwróconej osmozy (RO) - membrany RO skutecznie usuwają chloraminę, choć zazwyczaj i tak są poprzedzone wysokiej jakości filtrem węglowym, by chronić samą membranę przed uszkodzeniem.

Większość polskich miast publikuje raporty jakości wody na stronach lokalnych MPWiK. Szukaj w tabelach parametrów:

• Chlor wolny (jeśli jest wysoki, masz klasyczne chlorowanie).
• Chlor całkowity (jeśli chlor całkowity jest znacznie wyższy niż wolny, oznacza to obecność chloramin/chloru związanego).

Chloramina jest również powodem, dla którego woda w niektórych akwariach musi być uzdatniana specjalnymi preparatami – dla ryb jest ona toksyczna nawet w stężeniach, których człowiek nie wyczuje smakiem.